Răng cài răng · quay thật

⚙️ Tỉ số bánh răng

Hai bánh răng cài nhau quay đúng tốc độ thật: đếm răng là ra tỉ số. Bánh nhỏ kéo bánh to → chậm lại nhưng khỏe lên, như số 1 xe máy leo dốc. Chèn thêm bánh trung gian vào giữa — chiều quay đảo lại còn tỉ số giữ nguyên, đúng mánh nằm trong mọi hộp số.

Răng dẫn Z₁ 12 Răng bị dẫn Z₂ 30 Tốc độ vào 40 rpm

Tỉ số i = Z₂/Z₁

Tốc độ raRPM·Z₁/Z₂

Mô-men nhânlý tưởng, bỏ ma sát

Chiều quay

Hai bánh cài nhau có cùng vận tốc răng tại điểm tiếp xúc nên RPM₁·Z₁ = RPM₂·Z₂. Công suất bảo toàn: mất tốc độ thì được mô-men. Xe đạp làm y hệt với đĩa và líp; bánh trung gian chỉ đảo chiều — số răng của nó tự triệt tiêu trong tỉ số.